Od mierzenia stenozy do zrozumienia miażdżycy.
Publikacja Quantitative Coronary Plaque Analysis (QCPA) in Clinical Practice: 2025 The American College of Cardiology (ACC) Scientific Statement to jedno z najważniejszych wydarzeń w dziedzinie obrazowania układu sercowo-naczyniowego w ostatnich latach [1]. Stanowisko pojawia się w momencie, gdy sztuczna inteligencja, zaawansowana angiografia tętnic wieńcowych metodą tomografii komputerowej (CCTA) oraz narzędzia do ilościowej oceny blaszki miażdżycowej (TPV, total plaque volume) coraz częściej stają się częścią rutynowej diagnostyki kardiologicznej.
Ten sam trend był wyraźnie widoczny podczas dorocznego kongresu Society of Cardiovascular Computed Tomography (SCCT) 2026, gdzie analiza blaszki miażdżycowej w tętnicach wieńcowych była jednym z głównych tematów sesji naukowych, prezentacji i dyskusji na temat kardiologii prewencyjnej. Przekaz był spójny: tomografia komputerowa serca wykracza poza ocenę stenozy i zmierza w stronę kompleksowej charakterystyki choroby miażdżycowej.
W ciągu ostatniej dekady postęp w technologii CCTA oraz w analizie obrazu wspieranej przez AI umożliwił lekarzom ilościową ocenę objętości blaszki, jej składu oraz cech wysokiego ryzyka z niespotykaną dotąd precyzją. Jednocześnie do praktyki klinicznej w Stanach trafia coraz więcej rozwiązań programowych dopuszczonych przez FDA. Mimo mocnych dowodów na wartość prognostyczną analizy blaszki wciąż jednak brakowało odpowiedzi na kilka ważnych pytań:
Stanowisko naukowe ACC powstało właśnie po to, aby wypełnić te luki i dać lekarzom praktyczne ramy do wdrażania QCPA w codziennej praktyce.
Przez dziesięciolecia interpretacja CCTA koncentrowała się przede wszystkim na ocenie stopnia zwężenia światła naczynia.
Kluczowe pytanie kliniczne brzmiało:
„Jak poważna jest stenoza?”
Stanowisko ACC wprowadza szerszą perspektywę:
„Jak rozległa i jak groźna jest miażdżyca u tego pacjenta?”
To rozróżnienie ma zasadnicze znaczenie ze względu na dobrze znany paradoks zawału serca: większość zawałów występuje w miejscu zmian, które wcześniej nie były istotne hemodynamicznie i nie zostałyby uznane za zmiany wysokiego ryzyka na podstawie samego stopnia zwężenia. Wiele ostrych zespołów wieńcowych ma swoje źródło w niestabilnych blaszkach miażdżycowych (podatnych na pęknięcie), które przed pęknięciem powodują jedynie łagodne lub umiarkowane zwężenie światła naczynia. W rezultacie skupianie się wyłącznie na stopniu zwężenia może prowadzić do niedoszacowania rzeczywistego ryzyka sercowo-naczyniowego pacjenta. Ilościowa ocena blaszki przesuwa punkt ciężkości z oceny stenozy na całkowite obciążenie chorobą miażdżycową, umożliwiając lekarzom ocenę objętości blaszki, jej składu oraz cech wysokiego ryzyka, które są ściślej powiązane z przyszłymi niepożądanymi zdarzeniami sercowo-naczyniowymi.
Jak podkreślano w wielu dyskusjach podczas SCCT 2026, przyszłość tomografii komputerowej serca leży w kompleksowej charakterystyce blaszki, a nie jedynie w ocenie stopnia zaawansowania stenozy.
Zgodnie ze stanowiskiem ACC ilościową analizę blaszki miażdżycowej należy rozważać przede wszystkim u pacjentów, w przypadku których blaszka miażdżycowa jest widoczna na badaniu CCTA. U tych osób analiza ilościowa może dostarczyć dodatkowych informacji przydatnych w stratyfikacji ryzyka i planowaniu leczenia prewencyjnego.
Rozwiązanie to sprawdza się szczególnie w następujących przypadkach:
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z najnowszych stanowisk naukowych jest podkreślenie znaczenia standaryzowanej oceny i charakterystyki blaszek miażdżycowych.
To, co niegdyś było fascynującym, niszowym tematem dla nielicznych, jest obecnie zalecane w… rutynowej praktyce klinicznej [2]. Lekarze są zachęcani do tego, by wyszli poza ocenę wizualną i oceniali:
1. Całkowite obciążenie blaszką miażdżycową
Całkowita objętość blaszek miażdżycowych w obrębie całego drzewa tętnic wieńcowych jest coraz częściej uznawana za istotny wskaźnik ryzyka sercowo-naczyniowego.
2. Skład blaszki
Analiza blaszki pozwala odróżnić:
Informacje te pozwalają lepiej zrozumieć biologię choroby oraz podatność blaszki na pęknięcie.
3. Cechy blaszki wysokiego ryzyka
ACC wskazuje kilka cech, na które należy zwrócić szczególną uwagę:
Wyniki te mają istotne znaczenie prognostyczne i mogą pozwolić zidentyfikować pacjentów o zwiększonym ryzyku mimo braku istotnej stenozy.
Stanowisko naukowe ACC przedstawia praktyczne podejście, które można włączyć do rutynowej praktyki klinicznej.
Krok 1: Weryfikacja jakości obrazów CCTA
Oceń jakość obrazu, wzmocnienie kontrastowe, artefakty ruchowe oraz możliwość oceny poszczególnych segmentów tętnic wieńcowych. Wiarygodna ilościowa ocena blaszki wymaga danych wysokiej jakości.
Krok 2: Potwierdzenie obecności blaszki
Przeprowadź standardową ocenę CCTA i zidentyfikuj pacjentów z miażdżycą tętnic wieńcowych, którzy kwalifikują się do oceny ilościowej.
Krok 3: Ilościowa ocena całkowitego obciążenia blaszką
Zmierz objętość blaszki oraz jej rozkład w obrębie całego drzewa wieńcowego.
Krok 4: Charakterystyka składu blaszki
Określ względny udział komponentów uwapnionych i nieuwapnionych.
Krok 5: Identyfikacja cech wysokiego ryzyka
Aktywnie poszukuj markerów obrazowych związanych z biologią blaszki niestabilnej.
Krok 6: Ocena poszczególnych naczyń
Przeanalizuj obciążenie chorobą w pniu lewej tętnicy wieńcowej (LM), gałęzi przedniej zstępującej (LAD), gałęzi okalającej (LCx) i prawej tętnicy wieńcowej (RCA).
Krok 7: Porównanie z wcześniejszymi badaniami
Jeśli są dostępne, należy przeanalizować badania seryjne w celu oceny progresji lub regresji blaszki.
Krok 8: Łączna ocena wyników obrazowych i ryzyka klinicznego
Wyniki oceny blaszki należy zawsze interpretować łącznie z tradycyjnymi czynnikami ryzyka i wynikami badań laboratoryjnych.
Krok 9: Ukierunkowanie leczenia prewencyjnego
Wyniki QCPA mogą wspierać decyzje dotyczące włączenia statyny, intensyfikacji leczenia statyną, terapii ezetymibem, inhibitorów PCSK9 u wybranych pacjentów, a nawet bardziej agresywnych strategii redukcji ryzyka sercowo-naczyniowego.
Kolejnym ważnym obszarem stanowiska ACC jest standaryzacja raportowania. Raporty powinny zawierać:
Cel – to poprawa spójności między ośrodkami, specjalistami diagnostyki obrazowej i dostawcami oprogramowania, a także umożliwienie podejmowania trafniejszych decyzji klinicznych.
Szczególnie obiecującym obszarem wskazanym przez ACC jest ocena seryjna blaszki.
Chociaż konieczne jest przeprowadzenie dalszych badań walidacyjnych, w stanowisku wskazano, że powtarzane badania QCPA mogą umożliwić lekarzom monitorowanie:
Koncepcja ta była często poruszana podczas SCCT 2026 jako potencjalny przyszły biomarker w precyzyjnej prewencji i optymalizacji leczenia.
Stanowisko naukowe ACC sygnalizuje fundamentalną ewolucję obrazowania sercowo-naczyniowego. Przyszłość CCTA nie polega jedynie na stwierdzeniu, czy naczynie jest zwężone.
Jak pokazują zarówno wytyczne ACC, jak i dyskusje prowadzone podczas SCCT 2026, ilościowa analiza blaszki miażdżycowej w tętnicach wieńcowych szybko staje się filarem spersonalizowanej prewencji sercowo-naczyniowej.
Era, w której pytaliśmy wyłącznie „Jak poważna jest stenoza?”, dobiega końca.
Nowe pytanie brzmi: „Jakie jest rzeczywiste obciążenie miażdżycą u tego pacjenta i jak możemy wykorzystać tę wiedzę, aby zapobiec kolejnemu zdarzeniu sercowo-naczyniowemu?”
BIBLIOGRAFIA:
[1] Chandrashekhar, Y, Blankstein, R, Shaw, L. et al. Quantitative Coronary Plaque Analysis in Clinical Practice: 2025 ACC Scientific Statement: A Report of the American College of Cardiology. J Am Coll Cardiol Img. 2026 May, 19 (5) 637–652. https://doi.org/10.1016/j.jcmg.2025.11.008
[2] https://graylight-imaging.com/blog/coronary-artery-calcification-and-beyond-calcification/
